مراقبت از بدلیجات؛ چگونه از سیاه شدن و تغییر رنگ آن‌ها جلوگیری کنیم؟
بدلیجات می‌توانند با هزینه‌ای مناسب، استایل روزمره یا مجلسی شما را کامل کنند؛ اما تماس مداوم آن‌ها با رطوبت، عطر، کرم، عرق بدن و مواد شوینده ممکن است باعث کدر شدن، تغییر رنگ یا از بین رفتن آبکاری شود. خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده در مراقبت از بدلیجات می‌توان درخشش آن‌ها را برای مدت طولانی‌تری حفظ کرد.
مهم‌ترین اصل این است که بدلیجات را خشک و تمیز نگه دارید، آن‌ها را پس از استفاده با یک پارچه نرم پاک کنید و هر قطعه را جداگانه در جعبه یا کیسه مخصوص قرار دهید. در ادامه، تمام روش‌های کاربردی نگهداری و تمیز کردن بدلیجات را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم.
چرا بدلیجات سیاه یا کدر می‌شوند؟
بیشتر بدلیجات از فلز پایه ساخته شده‌اند و برای زیبایی بیشتر، روکشی از طلا، نقره، رودیوم یا رنگ‌های مختلف دارند. این روکش در اثر تماس با رطوبت، هوا و مواد شیمیایی به‌مرور آسیب می‌بیند. سرعت این فرایند به کیفیت آبکاری، جنس فلز، میزان استفاده و شیوه نگهداری شما بستگی دارد.
مهم‌ترین عوامل تغییر رنگ بدلیجات عبارت‌اند از:
- تماس با آب، رطوبت و بخار حمام
- عرق بدن، به‌خصوص در هوای گرم یا هنگام ورزش
- عطر، اسپری، کرم، ضدآفتاب و مواد آرایشی
- شوینده‌ها، الکل، سفیدکننده و مواد ضدعفونی‌کننده
- نگهداری چند قطعه روی یکدیگر و ایجاد خط‌وخش
- باقی ماندن چربی و آلودگی روی سطح زیورآلات
- قرار گرفتن طولانی‌مدت در هوای آزاد یا محیط مرطوب
واکنش پوست افراد نیز یکسان نیست؛ بنابراین ممکن است یک بدلی مشابه برای فردی دیرتر و برای فرد دیگری زودتر تغییر رنگ دهد.
۱۲ روش مؤثر برای مراقبت از بدلیجات
۱. بدلیجات را از آب دور نگه دارید
پیش از حمام، شنا، شستن ظرف‌ها یا دست و صورت، انگشتر، دستبند، گردنبند و گوشواره خود را باز کنید. حتی اگر محصول با عنوان «رنگ ثابت» عرضه شده باشد، تماس مکرر با آب می‌تواند عمر آبکاری آن را کاهش دهد. آب استخر و دریا به دلیل وجود کلر و نمک آسیب بیشتری ایجاد می‌کند.
۲. عطر و اسپری را قبل از استفاده از بدلیجات بزنید
یکی از مهم‌ترین نکات برای جلوگیری از سیاه شدن بدلیجات، رعایت ترتیب آماده شدن است. ابتدا عطر، اسپری، کرم و محصولات آرایشی را استفاده کنید؛ چند دقیقه صبر کنید تا پوست کاملاً خشک شود و سپس زیورآلات را بیندازید. اسپری مستقیم عطر روی گردنبند یا گوشواره، روکش آن را سریع‌تر کدر می‌کند.
۳. هنگام ورزش و تعریق زیاد، زیورآلات را باز کنید
عرق بدن حاوی نمک و ترکیباتی است که می‌توانند با سطح فلز واکنش دهند. علاوه بر تغییر رنگ، احتمال گیر کردن یا آسیب دیدن بدلیجات هنگام ورزش نیز وجود دارد. بهتر است پیش از شروع تمرین، همه زیورآلات را در یک کیسه نرم و خشک قرار دهید.
۴. بعد از هر بار استفاده، سطح بدلیجات را پاک کنید
پس از استفاده، هر قطعه را با یک دستمال میکروفایبر یا پارچه نخی نرم و خشک به‌آرامی پاک کنید. این کار چربی پوست، عرق و آلودگی‌های سطحی را از بین می‌برد. فشار زیاد یا استفاده از پارچه زبر ممکن است روکش و نگین‌ها را خراش دهد.
۵. هر قطعه را جداگانه نگهداری کنید
قرار دادن تمام زیورآلات در یک جعبه بدون تقسیم‌بندی باعث برخورد، گره خوردن زنجیرها و ایجاد خط‌وخش می‌شود. برای نگهداری بدلیجات بهتر است از جعبه‌های خانه‌بندی‌شده، پاکت‌های زیپ‌دار کوچک یا کیسه‌های پارچه‌ای نرم استفاده کنید. پیش از بستن کیسه، تا حد امکان هوای اضافه آن را خارج کنید.
۶. از محیط مرطوب دور نگه دارید
حمام، کنار روشویی یا آشپزخانه محل مناسبی برای نگهداری بدلیجات نیست. جعبه زیورآلات را در کمدی خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. می‌توانید یک بسته کوچک رطوبت‌گیر سیلیکاژل نیز داخل جعبه بگذارید؛ البته بسته نباید باز یا پاره باشد و باید دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
۷. هنگام خواب بدلیجات را باز کنید
خوابیدن با گردنبند، گوشواره یا دستبند علاوه بر فشار آوردن به قفل و زنجیر، باعث تماس طولانی‌تر زیورآلات با عرق و چربی پوست می‌شود. باز کردن بدلیجات پیش از خواب هم به حفظ ظاهر آن‌ها کمک می‌کند و هم خطر گیر کردن یا شکستن قطعات ظریف را کاهش می‌دهد.
۸. برای تمیز کردن از مواد قوی استفاده نکنید
الکل، وایتکس، استون، جرم‌گیر و شوینده‌های قوی می‌توانند آبکاری و چسب نگین‌ها را تخریب کنند. خمیردندان و پودرهای ساینده نیز ممکن است خط‌وخش‌های ریز ایجاد کنند. برای تمیز کردن بدلیجات، همیشه ملایم‌ترین روش متناسب با جنس محصول را انتخاب کنید.
۹. بدلیجات را آخر بپوشید و اول باز کنید
این قانون ساده بسیار مؤثر است: پس از پوشیدن لباس، آرایش و استفاده از عطر، بدلیجات را در آخر اضافه کنید؛ هنگام برگشت نیز ابتدا آن‌ها را باز کنید. با این روش احتمال تماس با مواد آرایشی، کشیده شدن زنجیر یا گیر کردن گوشواره به لباس کمتر می‌شود.
۱۰. زنجیرها را به‌صورت بسته نگهداری کنید
قفل گردنبند و دستبند را پیش از قرار دادن در جعبه ببندید. این کار از گره خوردن زنجیر و گم شدن قطعات کوچک جلوگیری می‌کند. برای زنجیرهای بسیار ظریف می‌توانید هرکدام را در یک کیسه جداگانه قرار دهید و بخشی از زنجیر را بیرون از لبه کیسه نگه دارید تا گره نخورد.
۱۱. بدلیجات را در معرض نور و گرمای زیاد نگذارید
نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد ممکن است رنگ برخی نگین‌ها، مهره‌ها، رزین‌ها و چسب‌های به‌کاررفته در زیورآلات را تغییر دهد. داخل خودرو، کنار بخاری یا پشت پنجره مکان مناسبی برای نگهداری طولانی‌مدت نیست.
۱۲. قبل از استفاده، قفل و نگین‌ها را بررسی کنید
هرچند وقت یک‌بار قفل، حلقه‌های اتصال و پایه نگین‌ها را بررسی کنید. اگر قسمتی شل شده است، استفاده را متوقف کنید تا قطعه گم یا آسیب‌دیده نشود. تعمیر زودهنگام معمولاً ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر از جایگزینی یک بخش گم‌شده است.
چگونه بدلیجات را در خانه تمیز کنیم؟
روش تمیز کردن باید با جنس، نوع آبکاری، نگین و شیوه اتصال قطعات هماهنگ باشد. اگر درباره جنس محصول مطمئن نیستید، ابتدا راهنمای فروشنده یا دستور مراقبت همراه محصول را بررسی کنید.
روش ایمن برای پاک کردن آلودگی‌های روزمره
- دست‌های خود را بشویید و کاملاً خشک کنید.
- با یک پارچه میکروفایبر نرم، سطح بدلی را بدون فشار پاک کنید.
- برای شیارها از گوش‌پاک‌کن خشک یا برس بسیار نرم و تمیز استفاده کنید.
- قطعه را چند دقیقه در فضای خشک قرار دهید.
- سپس آن را جداگانه داخل جعبه یا کیسه مخصوص بگذارید.
برای بیشتر بدلیجات آبکاری‌شده، همین پاک‌کردن خشک بهترین و کم‌خطرترین روش است.
آیا می‌توان بدلیجات را با آب و صابون شست؟
شست‌وشو برای همه بدلیجات مناسب نیست. قطعات دارای نگین چسبی، مروارید مصنوعی، رزین، چرم، پارچه یا آبکاری ظریف نباید در آب خیسانده شوند. اگر سازنده شست‌وشوی محصول را مجاز دانسته است، می‌توانید پارچه‌ای نرم را با مقدار بسیار کمی آب ولرم و شوینده ملایم نم‌دار کنید، سطح را سریع پاک کنید و بلافاصله با پارچه خشک، رطوبت را کاملاً بگیرید. هرگز بدلیجات را برای مدت طولانی در محلول قرار ندهید.
برای جلوگیری از سیاه شدن بدلیجات چه کارهایی انجام ندهیم؟
برخی روش‌های رایج اینترنتی ممکن است ظاهر بدلیجات را بدتر کنند. برای افزایش عمر بدلیجات از این کارها پرهیز کنید:
- استفاده مداوم از خمیردندان، جوش‌شیرین، نمک یا پودرهای ساینده
- تمیز کردن با سیم ظرف‌شویی، برس زبر یا دستمال خشن
- خیساندن زیورآلات در سرکه، آبلیمو، الکل یا مواد شوینده
- خشک کردن با حرارت مستقیم سشوار
- زدن لاک بی‌رنگ روی تمام سطوح بدون توجه به جنس و روکش محصول
- قرار دادن بدلیجات خیس یا عرق‌کرده داخل جعبه
- نگهداری زیورآلات در حمام یا کنار پنجره آفتاب‌گیر
لاک بی‌رنگ گاهی به‌عنوان راه‌حل محافظتی پیشنهاد می‌شود، اما ممکن است زرد شود، پوسته بدهد یا به بعضی روکش‌ها و نگین‌ها آسیب بزند. بنابراین بهتر است بدون توصیه سازنده از این روش استفاده نکنید.
بهترین روش نگهداری انواع بدلیجات
گردنبند و دستبند
زنجیرها را صاف، بسته و جدا از یکدیگر نگه دارید. آویزان کردن گردنبندها روی استند نیز می‌تواند از گره خوردن جلوگیری کند؛ به شرطی که استند در محیط خشک و دور از نور مستقیم باشد.
انگشتر
انگشتر بیش از سایر زیورآلات با آب، صابون و مواد ضدعفونی‌کننده تماس دارد. پیش از شستن دست‌ها، ظرف‌ها یا استفاده از کرم، آن را باز کنید و در محل امن بگذارید.
گوشواره
پیش از قرار دادن گوشواره در جعبه، میله و سطح آن را با دستمال نرم و خشک پاک کنید. جفت گوشواره‌ها و پشت‌گوشواره‌ها را کنار هم نگه دارید تا گم نشوند. برای رعایت بهداشت، گوشواره را با شخص دیگری به اشتراک نگذارید.
بدلیجات نگین‌دار و مرواریدی
این قطعات را در آب غوطه‌ور نکنید؛ زیرا رطوبت می‌تواند چسب نگین یا روکش مروارید مصنوعی را ضعیف کند. آن‌ها را با پارچه بسیار نرم پاک کنید و به‌گونه‌ای قرار دهید که جسم دیگری روی نگین‌ها فشار نیاورد.
آیا بدلیجات تغییررنگ‌داده دوباره مثل روز اول می‌شوند؟
پاسخ به میزان آسیب و جنس محصول بستگی دارد. اگر فقط چربی و آلودگی باعث کدر شدن شده باشد، پاک کردن ملایم می‌تواند درخشش را تا حد زیادی برگرداند. اما اگر آبکاری از بین رفته یا فلز پایه نمایان شده باشد، تمیز کردن خانگی رنگ اولیه را بازنمی‌گرداند. در این حالت، آبکاری مجدد توسط فرد متخصص ممکن است راه‌حل مناسب‌تری باشد؛ البته برای بعضی محصولات، هزینه تعمیر نسبت به ارزش قطعه مقرون‌به‌صرفه نیست.
یک چک‌لیست کوتاه برای افزایش عمر بدلیجات
- پیش از تماس با آب، بدلیجات را باز کنید.
- عطر، اسپری و کرم را مستقیماً روی آن‌ها نزنید.
- بعد از هر استفاده با پارچه نرم و خشک پاک کنید.
- هر قطعه را جداگانه نگه دارید.
- زیورآلات را در محیط خشک و دور از آفتاب قرار دهید.
- هنگام خواب، ورزش و استحمام از آن‌ها استفاده نکنید.
- برای تمیزکاری سراغ مواد اسیدی یا ساینده نروید.
سؤالات متداول درباره مراقبت از بدلیجات
چگونه از سیاه شدن بدلیجات جلوگیری کنیم؟
بدلیجات را از آب، عطر، کرم، عرق و شوینده‌ها دور نگه دارید؛ پس از هر بار استفاده با پارچه نرم و خشک پاک کنید و هر قطعه را جداگانه در محیط خشک قرار دهید.
آیا بدلیجات رنگ ثابت هم به مراقبت نیاز دارند؟
بله. عبارت رنگ ثابت معمولاً به دوام بیشتر روکش اشاره دارد، نه مقاومت همیشگی در برابر آب و مواد شیمیایی. مراقبت صحیح می‌تواند دوام رنگ و درخشش محصول را بیشتر کند.
برای برق انداختن بدلیجات از چه چیزی استفاده کنیم؟
برای پاک کردن معمولی، پارچه میکروفایبر نرم و خشک بهترین انتخاب است. استفاده از خمیردندان، جوش‌شیرین و مواد اسیدی ممکن است روکش را خراش دهد یا کدر کند.
آیا می‌توان با بدلیجات حمام کرد؟
خیر. آب، بخار، شامپو و صابون می‌توانند عمر آبکاری را کاهش دهند و به چسب نگین‌ها آسیب بزنند. بهتر است پیش از حمام تمام زیورآلات را باز کنید.
بدلیجات را کجا نگهداری کنیم؟
بهترین محل، جعبه‌ای خشک، دربسته و خانه‌بندی‌شده درون کمد است. هر قطعه را در کیسه یا بخش جداگانه قرار دهید و جعبه را از رطوبت، گرما و نور مستقیم دور نگه دارید.
جمع‌بندی
راز ماندگاری و درخشش بدلیجات، بیشتر از آنکه به تمیزکاری‌های پیچیده وابسته باشد، به عادت‌های روزانه شما بستگی دارد. دور نگه داشتن زیورآلات از آب و مواد شیمیایی، پاک کردن آن‌ها پس از استفاده و نگهداری جداگانه، سه اصل طلایی مراقبت از بدلیجات هستند. با رعایت همین نکات ساده می‌توانید از تغییر رنگ زودهنگام جلوگیری کنید و مدت بیشتری از زیبایی اکسسوری‌های موردعلاقه خود لذت ببرید.
